ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ ΑΘ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ

Οι οφειλές του Δημοσίου βασική αιτία της κρίσης

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων στο πρώτο εξάμηνο του 2010 ήταν μειωμένο κατά 2,4 δις ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2009.

Το «τσουνάμι» της κρίσης συγκλονίζει τον κατασκευαστικό κλάδο της χώρας, όπου οι πτωχεύσεις και οι απειλές χρεοκοπίας των επιχειρήσεων βρίσκονται πλέον σε ημερήσια διάταξη. Η υπαγωγή την προηγούμενη εβδομάδα της σημαντικής εταιρείας «Έδραση-Ψαλλίδας» στο άρθρο 99 του Πτωχευτικού Κώδικα για την προστασία από τους πιστωτές της, μετά από εξήντα χρόνια παρουσίας στον κλάδο, έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά από πάλαι ποτέ κραταιές εισηγμένες που κατέβασαν ρολά. Η «ΒΕΤΑΝΕΤ», η «ΔΙΕΚΑΤ», η «Αφοί Μεσοχωρίτη» έσβησαν από το χάρτη και πιο πρόσφατα ήταν η σειρά της εταιρείας «Θεμελιοδομή» από τη Βόρεια Ελλάδα να σταματήσει τη λειτουργία της. Η έλλειψη ρευστότητας πλήττει με ιδιαίτερη ένταση τις κατασκευαστικές εταιρείες, καθώς πέραν της μείωσης της κατασκευαστικής δραστηριότητας έχουν να αντιμετωπίσουν μία ιδιότυπη στάση πληρωμών από το Δημόσιο για έργα που έχουν ολοκληρώσει και παραδώσει από μήνες ή και χρόνια. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι πριν από λίγους μήνες εκταμιεύτηκε ποσό 170 εκατ. ευρώ προκειμένου να πληρωθούν κατασκευαστικές εταιρείες για ολυμπιακά έργα, τα οποία ολοκληρώθηκαν το 2004. Ο υπουργός Υποδομών κ. Δημήτρης Ρέππας υποστήριξε ότι οι οφειλές του Δημοσίου στις κατασκευαστικές εταιρείες είναι 300 εκατ. ευρώ, αλλά αυτό αμφισβητείται από τις τελευταίες, οι οποίες κάνουν λόγο για πολλαπλάσιο ποσό. Άλλωστε, σε δηλώσεις της στα «Επίκαιρα» η διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας «Μηχανική» κυρία Μελίνα Εμφιετζόγλου αναφέρεται σε ανεξόφλητες οφειλές 135 εκατ. ευρώ από το κράτος μόνο προς τη δική της επιχείρηση.

Παράλληλα, η κρίση στην αγορά ακινήτων κάνει ακόμη πιο εκρηκτική την κατάσταση, απειλώντας όλο τον κλάδο των κατασκευών. Η κατάσταση επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο, καθώς στο χορό των πτωχεύσεων, εκτός από τις αμιγώς εργοληπτικές επιχειρήσεις, άρχισαν να μπαίνουν και εταιρείες real estate. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ο αριθμός των «λουκέτων» αναμένεται να αυξηθεί την επόμενη διετία, λόγω της ύφεσης στην κτηματαγορά. Για να αντλήσουν ρευστότητα, που θα επιτρέψει να κρατήσουν το κεφάλι τους έξω από το νερό, οι εταιρείες πρέπει να προσφύγουν σε τραπεζικό δανεισμό. Όμως, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ζητούν από τις κατασκευαστικές εταιρείες πολλές εγγυήσεις και το κόστος δανεισμού είναι υψηλό, λόγω του πιστωτικού κινδύνου της χώρας. Ενώ, όμως, δεν πληρώνονται από το κράτος, οι κατασκευαστικές είναι υποχρεωμένες να εξυπηρετούν μια σειρά από υποχρεώσεις τους, μεταξύ των οποίων και η υποχρέωση καταβολής του ΦΠΑ στην εφορία, όπως βέβαια και οι πληρωμές για μισθοδοσία, για προμήθειες και άλλες πάγιες δαπάνες. Στις υποχρεώσεις αυτές, οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να ανταποκριθούν. Έτσι, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, όπου απολύονται εργαζόμενοι χωρίς να λαμβάνουν τη σχετική αποζημίωση λόγω έλλειψης ρευστότητας της εταιρείας ή δεν γίνεται έγκαιρα η καταβολή των μισθών και των πληρωμών στους προμηθευτές.

Η κρίση διαπερνά πλέον και τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Τελευταία εξέλιξη στο δράμα του κλάδου αποτελεί η εξαγορά του ποσοστού 9,88% της συμμετοχής της εταιρείας «ΑΤΤΙ-ΚΑΤ» στην Αττική Οδό από την Αγροτική Τράπεζα έναντι 113 εκατ. ευρώ. Η «ΑΤΤΙ-ΚΑΤ» έχει συνολικές οφειλές ύψους 100 εκατ. ευρώ και είναι προφανές ότι η εξαγορά του ποσοστού από την Αγροτική τής διασφαλίζει την κάλυψη των υποχρεώσεών της, αλλά πλέον έχει αποψιλωθεί από ένα μεγάλο περιουσιακό της στοιχείο.

Μειώνονται οι κατασκευαστικές εταιρείες

Ο Σύνδεσμος Ανωνύμων Τεχνικών Εταιρειών βρίσκεται σε απόγνωση, βλέποντας το αδιέξοδο να μεγαλώνει, καθώς η έλλειψη πόρων για την υλοποίηση δημοσίων έργων και η συνέχιση των καθυστερήσεων στις πληρωμές εκτελεσθέντων έργων προμηνύουν νέα «λουκέτα» αλλά και «κανόνια». Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων στο πρώτο εξάμηνο του 2010 ήταν μειωμένο κατά 2,4 δις ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2009, καθώς διαμορφώθηκε στα 3,7 δις ευρώ από 6,1δις ευρώ. Η κατάσταση αυτή αποτυπώνεται και στον αυξανόμενο ρυθμό διαγραφής εταιρειών από το Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων (ΜΕΕΠ). Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Υποδομών, την πενταετία 2004-2009 έχουν διαγραφεί από το Μητρώο 118 εταιρείες με πτυχίο 3ης έως και 7ης Τάξης, δηλαδή το 16,7% του συνόλου. Αυτή η τάση εκδηλώθηκε με εντονότερο ρυθμό κατά το 2009, αφού διαγράφηκαν 58 εταιρείες. Υπολογίζεται, επίσης, ότι την τελευταία τριετία στον κλάδο μειώθηκαν κατά 32.500 οι θέσεις εργασίας και εκτιμάται ότι έως το τέλος του έτους ο αριθμός θα ξεπεράσει τις 40.000. Από τις μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου, αυτές που έχουν περισσότερα περιθώρια κινήσεων είναι όσες έχουν υψηλό βαθμό διαφοροποίησης των εργασιών τους, δηλαδή δραστηριοποιούνται και σε άλλους τομείς ή έχουν μεγάλα έργα που «τρέχουν» στο εξωτερικό και έτσι μπορούν να αντισταθμίσουν τις συνέπειες από την καθυστέρηση πληρωμών του Ελληνικού Δημοσίου.

Τι λέει η κυρία Μελίνα Εμφιετζόγλου

Ενδεικτικές του κλίματος είναι οι δηλώσεις στα «Επίκαιρα» της διευθύνουσας συμβούλου της «Μηχανικής» κυρίας Μελίνας Εμφιετζόγλου, η οποία επισημαίνει ότι η αδυναμία του κράτους να καλύψει τις υποχρεώσεις προς τις κατασκευαστικές εταιρείες θα επιδεινώσει την κατάσταση από το φθινόπωρο. «Η εικόνα είναι σκοτεινή και, αν δεν κινηθεί η αγορά στον τομέα των κατασκευών, τότε θα χαθούν εκ νέου χιλιάδες επιχειρήσεις, ενώ οι επιχειρήσεις δεν θα μπορέσουν να ορθοποδήσουν, ασφυκτιώντας μεταξύ των οφειλών του κράτους και του υψηλού δανεισμού», τονίζει. Η κυρία Εμφιετζόγλου αναφέρει ότι ακόμη δεν έχουν δοθεί διαβεβαιώσεις από την πλευρά των αρμοδίων για την καταβολή των οφειλών του Δημοσίου προς την εταιρεία, συνολικού ύψους 135 εκατ. ευρώ, ενώ ανάλογο πρόβλημα αντιμετωπίζουν και δεκάδες άλλες μεγάλες, μεσαίες και μικρές κατασκευαστικές εταιρείες. Προσθέτει, δε, ότι το πρόβλημα είναι συνολικό και εφόσον δεν τακτοποιηθούν οι οφειλές του κράτους προς το σύνολο των εταιρειών, τότε θα αρχίσει ένα ντόμινο με ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Η κυρία Εμφιετζόγλου διατυπώνει παράπονο και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι επενδύσεις στην Ελλάδα. Όπως λέει χαρακτηριστικά, το σημαντικό υδροηλεκτρικό έργο στον Καρπενησιώτη ποταμό στο Νομό Ευρυτανίας πήρε άδεια μετά από εννέα χρόνια. Σε αντίθεση με την απελπιστική πραγματικότητα στο εσωτερικό, η «Μηχανική», δηλώνει η κυρία Εμφιετζόγλου, προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς και χωρίς ιδιαίτερα γραφειοκρατικά εμπόδια στις επενδύσεις που πραγματοποιεί στο εξωτερικό. «Το πρόβλημα είναι στην Ελλάδα, λόγω των χρημάτων που μας οφείλονται», επισημαίνει. Αυτή την περίοδο η κατασκευαστική εταιρεία υλοποιεί επενδύσεις στο εξωτερικό και κυρίως σε μεγάλα project για εμπορικά κέντρα στη Ρωσία και αλλού.