ΣΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΟ Θ. ΓΙΑΚΟΥΜΗ

«Είναι πατριωτική ευθύνη του καθενός να συμβάλει για να ξεπεράσουμε την κρίση»

Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Άμυνας Πάνος Μπεγλίτης είναι ένα στέλεχος της κυβέρνησης που λέει ευθέως την άποψή του, όποια κι αν είναι αυτή, και χωρίς περιστροφές. Ως υπουργός στο κρίσιμο πόστο στην άμυνα της χώρας δεν διστάζει να πει, μέσω της συνέντευξής του στα «Επίκαιρα», ότι και οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν εξαιρούνται από τη συνολική προσπάθεια που κάνει ο ελληνικός λαός για νοικοκύρεμα στην οικονομία της χώρας, με μείωση του προϋπολογισμού των λειτουργικών δαπανών του υπουργείου κατά 12%. Επισημαίνει, δε, ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν μπορούν να λειτουργούν ερήμην της κοινωνίας και του δημοκρατικού ελέγχου υπό το πρόσχημα της εμπιστευτικότητας και του απορρήτου. Για την προσπάθεια που γίνεται ώστε η χώρα να μην οδηγηθεί σε παρατεταμένη ύφεση, ο αναπληρωτής υπουργός Άμυνας τονίζει πως όλοι μας πρέπει να βάλουμε το χέρι στην τσέπη. Όσο για τις Εξεταστικές Επιτροπές και τις αντιρρήσεις που υπάρχουν από άλλα μέλη της κυβέρνησης στο κατά πόσο θα αυτές θα έχουν αποτέλεσμα, ο κ. Μπεγλίτης αναφέρει ότι είναι πράξεις λυτρωτικές και απελευθερωτικές.

Κύριε υπουργέ, τέσσερις μήνες μετά τις εκλογές και την τοποθέτησή σας από τον πρωθυπουργό στο κρίσιμο πόστο του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, μπορείτε να μας πείτε για την κατάσταση στις Ένοπλες Δυνάμεις, όταν παραλάβατε από τον προηγούμενο υπουργό της ΝΔ;

Με τον υπουργό κ. Ευάγγελο Βενιζέλο αναλάβαμε ένα δύσκολο και ευαίσθητο υπουργείο, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη οικονομική συγκυρία. Είναι κοινή μας πεποίθηση, παρά τα προβλήματα που συναντήσαμε, να στραφούμε στο μέλλον, να συμβάλουμε στη διαμόρφωση ευρύτερων συναινέσεων γύρω από τα θέματα της εθνικής άμυνας, να εργαστούμε για τη συνεχή ποιοτική και επιχειρησιακή αναβάθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας. Ο χώρος της εθνικής άμυνας δεν προσφέρεται για κριτική στο παρελθόν. Έχουμε συνείδηση της ευθύνης μας και γνώση της αποστολής μας στο πλαίσιο του κυβερνητικού προγράμματος και της εντολής του πρωθυπουργού.

Με ποιο τρόπο οι Ένοπλες Δυνάμεις θα συνεισφέρουν στη μείωση των δαπανών του κράτους και την εξεύρεση επιπλέον πόρων για τη χρηματοδότηση άλλων τομέων της πολιτικής της κυβέρνησης;

Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας έχει αναλάβει μια δύσκολη αποστολή: Να προχωρήσει στον εξορθολογισμό των αμυντικών δαπανών, χωρίς να επηρεαστεί το αξιόμαχο των Ενόπλων Δυνάμεων και η ασφάλεια της χώρας. Σας διαβεβαιώνω ότι δεν είναι αντιφατικές μεταξύ τους αυτές οι δυο επιδιώξεις. Για πολλά χρόνια είχε επικρατήσει η αντίληψη, αλλά και η πρακτική, όπως φαίνεται από τα οικονομικά στοιχεία, ότι η εθνική άμυνα συνδέεται αναγκαστικά με μεγάλες δαπάνες για εξοπλισμούς και λειτουργικές ανάγκες, εάν θέλουμε, λόγω των απειλών και των προκλήσεων στην περιοχή μας, να διατηρήσουμε υψηλό βαθμό επιχειρησιακής ετοιμότητας και αποτελεσματικότητας. Πιστεύω ότι επρόκειτο για μια «γραμμική» και ποσοτική προσέγγιση που είχε δυσβάσταχτο κόστος και συνεπαγόταν μεγάλη οικονομική αιμορραγία για την ανάπτυξη της χώρας. Ήδη έχουμε προχωρήσει στον προϋπολογισμό του 2010 σε μείωση των λειτουργικών δαπανών κατά 12,1% και σε γενική μείωση των δαπανών κατά 6,6%, σε σχέση με το 2009, χωρίς να επηρεαστούν αρνητικά οι συμβατικές υποχρεώσεις και ο επιχειρησιακός σχεδιασμός στον τομέα των εξοπλισμών. Η συμβολή του υπουργείου μας στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος για τα επόμενα χρόνια θα είναι καθοριστική.

Ο πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί στο παρελθόν ότι οι εξοπλιστικές δαπάνες θα εξορθολογιστούν, ώστε να προκύπτει και διαφάνεια στις προμήθειες και οικονομία αλλά και χρηστή αξιοποίηση των μέχρι σήμερα προμηθειών στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Πολιτική μας βούληση είναι να προχωρήσουμε σε θεσμικές και επιχειρησιακές παρεμβάσεις, σε αλλαγές και τομές σε ένα υπουργείο, το οποίο, λόγω των υψηλών δαπανών για εξοπλισμούς, συγκέντρωνε τουλάχιστον τη δυσπιστία της κοινωνίας, ως προς τη διαχείριση των χρημάτων του ελληνικού λαού. Πολλές απ’ αυτές τις αλλαγές έχουμε, ήδη, αρχίσει να τις υλοποιούμε. Πρώτιστη ευθύνη μας είναι να επαναφέρουμε το δημοκρατικό κοινοβουλευτικό έλεγχο στους εξοπλισμούς και στις προμήθειες αμυντικού υλικού. Συστάθηκε ειδική Κοινοβουλευτική Υποεπιτροπή, στο πλαίσιο της Διαρκούς Επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας, για τον έλεγχο της διαδικασίας των προμηθειών. Προχωρούμε στην αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για τις προμήθειες, με στόχο την εμπέδωση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας, καθώς και για τα αντισταθμιστικά ωφελήματα. Διαμορφώσαμε κώδικα συμπεριφοράς για τις σχέσεις με τις εταιρείες οπλικών συστημάτων. Αποκαθιστούμε τη σχέση κόστους και αποτελεσματικότητας στους εξοπλισμούς, μέσα από τις αλλαγές στη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων και την ενίσχυση της διακλαδικότητας. Ο ελληνικός λαός έχει το δικαίωμα να γνωρίζει και εμείς την ευθύνη να τον ενημερώνουμε για κάθε ευρώ που δαπανάται στην εθνική άμυνα. Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν μπορούν να λειτουργούν ερήμην της κοινωνίας και του δημοκρατικού ελέγχου, κάτω από οποιοδήποτε πρόσχημα εμπιστευτικότητας και απορρήτου.

Αναμφισβήτητα, το πρώτο ζητούμενο για τη χώρα είναι η σωστή αντιμετώπιση της κακής οικονομικής κατάστασης που βιώνουμε όλοι μας. Η κυβέρνηση βάλλεται από παντού: διεθνείς οίκοι, κερδοσκοπία από ξένους επενδυτές, ΔΝΤ, ΕΚΤ, Κομισιόν, όλοι θεωρούν ότι βρισκόμαστε λίγο πριν το χείλος του γκρεμού. Πιέζουν για ασφυκτικότερα μέτρα σε βάρος των πολιτών. Τελικά, κύριε Μπεγλίτη, υπάρχει φως στο τούνελ; Γιατί πρέπει να πληρώσουμε εμείς οι πολίτες, που στο κάτω κάτω δεν ευθυνόμαστε, και όχι εκείνοι που έφεραν τη χώρα στη σημερινή κατάσταση; Πολιτική με ακριβό δανεισμό γίνεται;

Οι συνθήκες οικονομικής κρίσης που βιώνουμε παραπέμπουν σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης για την υπεράσπιση «ζωτικών συμφερόντων», όπως είναι η ισότιμη θέση της χώρας στο διεθνές και ευρωπαϊκό περιβάλλον, η αξιοπιστία και το κύρος της, η κοινωνική συνοχή και η πολιτική σταθερότητα. Δυστυχώς, η απελθούσα κυβέρνηση της ΝΔ σπατάλησε ένα εθνικό κεφάλαιο ισχύος, αξιοπιστίας και ανάπτυξης. Σ’ αυτές τις πρωτόγνωρες για τη μεταπολιτευτική πολιτική ζωή συνθήκες οφείλουμε άμεσα να σηκώσουμε αναχώματα απέναντι στις επιθετικές και κερδοσκοπικές διεθνείς χρηματοπιστωτικές δυνάμεις. Αυτό το ανάχωμα είναι το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης και η άμεση εφαρμογή των μέτρων και των πολιτικών που περιλαμβάνει. Σ’ αυτή την εθνική προσπάθεια δεν μπορεί να απουσιάσει κανένα κοινωνικό στρώμα, καμία παραγωγική δύναμη της χώρας. Η κυβέρνησή μας εγγυάται τη δίκαιη κατανομή των βαρών. Από κει και πέρα είναι πατριωτική ευθύνη του καθενός μας να συμβάλει στην υπέρβαση της κρίσης. Για όλους μας είναι η ώρα των πράξεων.

Η χώρα εισέρχεται και πάλι σε μια περίοδο ομφαλοσκόπησης σχετικά με τις συστάσεις των Εξεταστικών Επιτροπών, όταν μάλιστα χρειαζόμαστε, ως κοινωνία και ως πολιτικό σύστημα, ηρεμία και ομαλοποίηση για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Πόσο θα βοηθήσουν οι Εξεταστικές Επιτροπές, όταν τα κόμματα της Βουλής, από τη μια, αναγνωρίζουν ότι χρειάζονται συναινέσεις για τα μεγάλα προβλήματα, ενώ, από την άλλη, υπάρχει έντονη αντιπαράθεση; Δεν είναι οξύμωρο κάτι τέτοιο;

Επιζητούμε και εργαζόμαστε με ειλικρίνεια για τη διαμόρφωση των ευρύτερων πολιτικών και κοινωνικών συναινέσεων, ως αναγκαία προϋπόθεση για την υπέρβαση της οικονομικής κρίσης και την υπεράσπιση της κοινωνικής συνοχής. Η αναζήτηση όμως της αλήθειας γύρω από σοβαρές περιπτώσεις κακοδιαχείρισης και σκανδάλων δεν σημαίνει για εμάς «κυνήγι μαγισσών». Αντίθετα, θα βοηθήσει στην επανάκτηση της χαμένης εμπιστοσύνης στους πολιτικούς και στο πολιτικό σύστημα και στην εμπέδωση κλίματος αξιοπιστίας στους θεσμούς. Είναι πράξη πολιτικής λύτρωσης από τη διαβρωτική δυσπιστία των πολιτών έναντι όλων. Οι πολίτες θέλουν να γνωρίζουν τι έχει συμβεί. Πολύ περισσότερο σήμερα που τους ζητούμε θυσίες. Δεν επιδιώκουμε την οξύτητα και την αντιπαράθεση. Συμφωνώ ότι είναι αναγκαία η ηρεμία. Ας σκεφθούμε όμως τις αρνητικές συνέπειες που θα προέκυπταν, εάν επικρατούσε στην κοινή γνώμη η αντίληψη του συμψηφισμού, της συναλλαγής και του «κουκουλώματος». Η αναζήτηση της αλήθειας είναι διαδικασία λυτρωτική και απελευθερωτική.

Κύριε Μπεγλίτη, η κυβέρνηση, της οποίας είστε μέλος, έχει εμφανίσει έντονα τα σημάδια διαφωνιών μεταξύ υπουργών σε πολλά νομοσχέδια, δεν υπάρχει, όπως αναφέρουν αρκετοί, συνεργασία μεταξύ τους, δεν υπάρχει συνεννόηση, ενώ είναι εμφανής η έλλειψη συντονισμού. Πού οφείλονται αυτά τα φαινόμενα και τι πρέπει να γίνει, ώστε να μην παρατηρούμε όλα αυτά που γίνονται κάθε φορά που η κυβέρνηση αναλαμβάνει μια νομοθετική ή άλλη πρωτοβουλία;

Η κυβέρνηση έχει αναλάβει ένα τεράστιο έργο δομικών αλλαγών, σε συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Οι προσδοκίες των πολιτών είναι μεγάλες και αυξάνουν την ευθύνη όλων μας. Υπηρετούμε κοινούς στόχους και είναι κοινή φιλοδοξία να επιτύχουμε. Το Υπουργικό Συμβούλιο, μετά από τα τελευταία χρόνια απαξίωσης, γίνεται και πάλι ο πολιτικός θεσμός ουσιαστικού δημοκρατικού διαλόγου, με στόχο το καλύτερο δυνατό νομοθετικό και πολιτικό αποτέλεσμα. Η κυβέρνηση είναι ένας ζωντανός οργανισμός που λαμβάνει αποφάσεις και τις υλοποιεί, μέσα από τον εμπλουτισμό των απόψεων και τη δυναμική σύνθεση. Είναι μια δημοκρατική κατάκτηση που δεν πρόκειται να την απαλλοτριώσουμε. Και σ’ αυτό έχει συμβάλει καθοριστικά ο ίδιος ο πρωθυπουργός.

Στον τομέα της άμυνας, βλέπουμε ότι τελευταία η Τουρκία παραβιάζει συχνά τα εναέρια σύνορά μας προκαλώντας κάθε φορά με τον τρόπο της. Το υπουργείο σας μέχρι πού είναι διατεθειμένο να φτάσει, ώστε να σταματήσουν οι παραβιάσεις και παραβάσεις από μια χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ σε μια άλλη και τι σκοπεύετε να κάνετε ώστε να μειωθούν οι αναχαιτίσεις στις απολύτως απαραίτητες για εξοικονόμηση πόρων;

Οι συχνές παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, καθώς και οι υπερπτήσεις πάνω από κατοικημένα νησιά, δείχνουν τους στόχους της αναθεωρητικής πολιτικής και πρακτικής της Τουρκίας και την αναντιστοιχία ανάμεσα στα λόγια και στις διακηρύξεις της πολιτικής της ηγεσίας και την πράξη των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Απέναντι σ’ αυτές τις προκλήσεις έχουμε την εθνική ευθύνη να υπερασπιστούμε την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της πατρίδας μας με τη μέγιστη δυνατή πολιτική και στρατιωτική ψυχραιμία, με την ανάδειξη της τουρκικής συμπεριφοράς στην ΕΕ, στο ΝΑΤΟ και στους διεθνείς οργανισμούς, με την ανάληψη συγκροτημένων πρωτοβουλιών επίλυσης των προβλημάτων, σύμφωνα με τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και τις διεθνείς συνθήκες, όπως είναι η πρόσφατη επιστολή του πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου προς τον Τούρκο ομόλογό του. Η υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων και της εθνικής κυριαρχίας βρίσκεται πάνω από την αναγκαία εξοικονόμηση πόρων, αρκεί οι θυσίες του ελληνικού λαού να πιάνουν τόπο. Και σε αυτό το πλαίσιο στόχων και προτεραιοτήτων κινείται η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Η κυβέρνηση αυτό το διάστημα προωθεί το λεγόμενο «γερμανικό μοντέλο» στην αλλαγή του εκλογικού συστήματος και στον τρόπο εκλογής των βουλευτών. Πολλοί συνάδελφοί σας έχουν αντιρρήσεις και διαφωνούν. Εσείς συμφωνείτε με τις αλλαγές που προωθούνται προς αυτή την κατεύθυνση από την κυβέρνηση;

Το πολιτικό μας σύστημα βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες επιλογές για την ανασυγκρότηση και την επιβίωσή του. Η σωρευμένη κρίση αξιοπιστίας και αποτελεσματικότητας του μεταπολιτευτικού πολιτικού κύκλου απειλεί τις σταθερές της πολιτικής ζωής και θέτει σε δοκιμασία τους δημοκρατικούς κοινοβουλευτικούς θεσμούς. Με αφετηρία αυτές τις επώδυνες διαπιστώσεις, το ΠΑΣΟΚ διαμόρφωσε, προεκλογικά, μια ολοκληρωμένη στρατηγική θεσμικών αλλαγών με στόχο την αυτονομία της πολιτικής έναντι της οικονομικής και μιντιακής εξουσίας, την αναβάθμιση του ρόλου του Κοινοβουλίου και των βουλευτών, τη ρήξη με τις πελατειακές σχέσεις και την εξάρτηση από το πολιτικό χρήμα. Αυτή τη στρατηγική υλοποιούμε ως κυβέρνηση και μέσα από την αλλαγή του εκλογικού νόμου, αλλαγή που δεν είναι ευκαιριακή και συγκυριακή, άλλα βαθιά πολιτική και απελευθερωτική για το πολιτικό προσωπικό της χώρας. Η σημασία του θεσμικού εγχειρήματος που επιχειρείται αναδεικνύει και τη σοβαρότητά του και εξηγεί σε ένα βαθμό και τις ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί. Δεν μπορώ να πω όμως ότι και τις δικαιολογεί. Έχουν ακουστεί, ασφαλώς, και πολύ σοβαρές απόψεις που με ψυχραιμία θα πρέπει να μελετηθούν, πριν τη διαμόρφωση του τελικού σχεδίου.