ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ ΑΘ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ

Τα αδιέξοδα του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας εμφανίστηκαν φέτος νωρίτερα από κάθε άλλη χρονιά, παράλληλα με το δημοσιονομικό αδιέξοδο. Ο Οργανισμός Ασφάλισης Ελευθέρων Επαγγελματιών (ΟΑΕΕ) δεν έχει, όπως είπε ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κ. Ανδρέας Λοβέρδος, διαθέσιμα για να καταβάλει το δώρο του Πάσχα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, απαιτούνται 300 εκατ. ευρώ για να καλύψει τις υποχρεώσεις προς τους ασφαλισμένους του για τον Απρίλιο και το Μάιο. Οικονομικά προβλήματα αντιμετωπίζουν όλα τα μεγάλα ταμεία, είπε ο κ. Λοβέρδος, ανακοινώνοντας το πάγωμα όλων των συντάξεων για φέτος. Ο ΟΑΕΕ αναζητά πρόσθετα έσοδα από τους ασφαλισμένους του με εκκρεμείς οφειλές, αποστέλλοντας σωρηδόν ειδοποιητήρια, επισείοντας τον κίνδυνο κατασχέσεων στην περίπτωση που δεν εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.

Το ίδιο ισχύει και για το ΙΚΑ, όπου την τελευταία περίοδο παρατηρείται σχετική αύξηση των εσόδων, καθώς πολλοί ασφαλισμένοι σπεύδουν να κλείσουν τις υποθέσεις τους για να μην μπλέξουν σε χειρότερες καταστάσεις. Το υπουργείο Εργασίας ευελπιστεί ότι με την αύξηση των εσόδων από την αντιμετώπιση της εισφοροδιαφυγής θα περιοριστούν τελικά οι πιέσεις από τα ταμεία προς το υπουργείο Οικονομικών για πρόσθετες επιχορηγήσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό, σε μια περίοδο που η μείωση του ελλείμματός του κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ είναι εξαιρετικά κρίσιμη για όλη την προσπάθεια σταθεροποίησης της οικονομίας.

Πιέσεις για σύνταξη στα 67

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, οι αρμόδιοι ελεγκτές –από την Κομισιόν, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο– που επισκέφθηκαν την περασμένη εβδομάδα τον κ. Ανδρέα Λοβέρδο και τον υφυπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κ. Γιώργο Κουτρουμάνη, στο πλαίσιο της ασφυκτικής επιτήρησης της ελληνικής οικονομίας, δεν πείστηκαν σχετικά με το φιλόδοξο σχέδιο άντλησης εσόδων μέσω της πάταξης της εισφοροδιαφυγής. Οι ελεγκτές επισήμαναν για μία ακόμη φορά το σοβαρό δομικό πρόβλημα του ασφαλιστικού συστήματος, ξεκαθαρίζοντας ότι ο δραστικός περιορισμός των συντάξεων με παράλληλη υποχρεωτική αύξηση των γενικών ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 έτη, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αποτελούν μονόδρομο.

Οι αρμόδιοι ελεγκτές που επισκέφθηκαν τον κ. Ανδρέα Λοβέρδο και τον υφυπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κ. Γιώργο Κουτρουμάνη δεν πείστηκαν σχετικά με το φιλόδοξο σχέδιο άντλησης εσόδων μέσω της πάταξης της εισφοροδιαφυγής.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η πολιτική μείωσης των τιμών στα φάρμακα θα συντελέσει στην εξοικονόμηση πόρων στο τέλος του πρώτου εξαμήνου, ταυτόχρονα με την εντατικοποίηση των ελέγχων κατά της εισφοροδιαφυγής και το κλείσιμο εκκρεμών υποθέσεων. Ωστόσο, οι ελεγκτές θεωρούν ότι τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας θα είναι παροδικά και δεν πρόκειται να δώσουν παρά μια μικρή ανάσα στο σύστημα.

Τα ασφαλιστικά ταμεία την περίοδο αυτή αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται με την πλάτη στον τοίχο, αν προχωρήσουν στην πώληση περιουσιακών τους στοιχείων για να πληρώσουν συντάξεις, καθώς καταγράφονται ήδη σοβαρές απώλειες στις αξίες των ομολόγων και των μετοχών που κατέχουν, ενώ δεν είναι και η καλύτερη περίοδος για να προχωρήσουν σε πώληση ακινήτων. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η κυβέρνηση, παράλληλα με την προσπάθεια που θα καταβάλει για τη βελτίωση των επιδόσεων στο μέτωπο της εισφοροδιαφυγής και των οφειλών προς τα Ταμεία, θα αναγκαστεί να εφαρμόσει τα μέτρα για το Ασφαλιστικό που προτείνει η ΕΕ, αν και ο κ. Λοβέρδος είπε ότι ο επίτροπος κ. Όλι Ρεν δεν έθεσε θέμα για σύνταξη στα 67 κατά τη συνάντηση που είχαν τη Δευτέρα. Όπως επισήμανε το κλιμάκιο των ελεγκτών προς τους Έλληνες αξιωματούχους, δεν υπάρχει περίπτωση να αντιμετωπιστεί ευνοϊκά η χώρα μας τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από τις αγορές, στην περίπτωση που δεν ανακοινωθεί η «ενδεδειγμένη λύση» για την αντιμετώπιση του ασφαλιστικού προβλήματος.

Οι συνέπειες της ύφεσης

Συναγερμό για την πορεία του Ασφαλιστικού προκαλούν και οι προβλέψεις για μεγάλη μείωση του ΑΕΠ φέτος, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στα ασφαλιστικά ταμεία. Απέναντι στους φιλόδοξους στόχους που θέτει η κυβέρνηση για αύξηση των εσόδων, οι ελεγκτές αντιπαραβάλλουν τη μείωση του ΑΕΠ και τη μεγάλη αύξηση της ανεργίας. Θεωρούν ότι σε συνθήκες ύφεσης δεν μπορεί να περιμένεις παρά μόνο δυσάρεστες εκπλήξεις στα έσοδα. Το κλείσιμο πολλών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και η έξοδος από την αγορά εργασίας χιλιάδων εργαζομένων θα οδηγήσει σε ταχεία επιδείνωση των οικονομικών των ασφαλιστικών ταμείων και ειδικότερα του ΙΚΑ και του ΟΑΕΕ που έχουν τους περισσότερους ασφαλισμένους.

Είναι πολύ πιθανό ότι ο ΟΑΕΕ θα εξαναγκαστεί σε πώληση περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή μετοχών και ομολόγων, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για την ψυχολογία στην αγορά. Τα αυξημένα λουκέτα και οι πολύ περισσότερες χαμένες θέσεις εργασίας αποτελούν κατά τους ξένους ελεγκτές επιπλέον λόγο της «βίαιης» προσαρμογής των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και επίσπευσης των δραστικών αλλαγών που έχει ανάγκη το σύστημα προκειμένου να επιβιώσει. Συνεπώς, το μεταβατικό διάστημα για την εφαρμογή των νέων αλλαγών θα είναι πιο σύντομο από ό,τι θα ήταν υπό διαφορετικές συνθήκες, ενώ η δραστική μείωση των συντάξεων στο μέλλον προεξοφλείται από το ότι η κυβέρνηση έχει αποφασίσει πλέον πως ο υπολογισμός τους θα γίνεται στο σύνολο του εργάσιμου βίου και όχι στη δεκαετία ή τη δεκαπενταετία, όπως ήταν ο μέχρι πρότινος σχεδιασμός.

Σε κάθε περίπτωση, είναι προφανές ότι η συνέχιση της ύφεσης στην ελληνική οικονομία και τη φετινή χρονιά δεν θα οδηγήσει απλά σε εφαρμογή πιο αυστηρών μέτρων, αλλά θα μας αναγκάσει στις πιο σκληρές αποφάσεις, κάτι που ενδεχομένως μπορεί να μην ήταν ούτε στα αρχικά πλάνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Ενδεικτική της κρισιμότητας της κατάστασης και του «ειδικού βάρους» που έχει για τους ελεγκτές η πορεία του ελληνικού ΑΕΠ είναι η ιδιαίτερη προσοχή που επέδειξαν στα στοιχεία που τους δόθηκαν τόσο από το υπουργείο Οικονομικών όσο και από το Οικονομίας, Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, η πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ύφεση περί το 2% κατά τη φετινή χρονιά δεν αφήνει πολλά περιθώρια στην κυβέρνηση να αποφύγει αυστηρά μέτρα.