Της Αλίκης Κοτζιά

Η τραγωδία της Αϊτής και η ελπίδα για μια νέα αρχή στις σχέσεις με τις ΗΠΑ

Ο Μπαράκ Ομπάμα δεσμεύτηκε για χορήγηση 100 εκατ. δολαρίων επιπλέον και συστράτευσε στην προσπάθεια αποκατάστασης της πολιτικής σταθερότητας τους δύο πρώην προέδρους Κλίντον και Μπους.

Oι Αμερικανοί αγαπούν να μισούν την Αϊτή, τη χώρα των πρώην σκλάβων με το ταραγμένο παρελθόν και το αβέβαιο μέλλον. Όταν έγινε γνωστός ο μεγάλος σεισμός της 12ης Ιανουαρίου, που ενδέχεται να αποδειχθεί πιο φονικός και από το τσουνάμι του Ινδικού, πολλοί αναρωτήθηκαν τι άλλο θα συμβεί στην πιο φτωχή χώρα του δυτικού ημισφαιρίου. Ο σεισμός ισοπέδωσε ή άφησε μισογκρεμισμένα τα περισσότερα κτίρια στην πρωτεύουσα Πορτ-ο-Πρενς και στην ευρύτερη περιοχή, που δεν είχαν προλάβει να συνέλθουν από τους κυκλώνες και τις τροπικές καταιγίδες του φθινοπώρου.

Οι Αϊτινοί, επί δύο δεκαετίες, υπέφεραν  από αμερικανική κατοχή, ενώ στη συνέχεια  οι δικτατορίες των Ντιβαλιέ κατέστρεψαν την οικονομία  της χώρας.

Η ανείπωτη τραγωδία της Αϊτής αποτελεί πρόκληση για όλες τις διεθνείς οργανώσεις αρωγής σε επίπεδο οργάνωσης και αντοχής και για την αμερικανική κυβέρνηση σε πολιτικό επίπεδο. Ο Μπαράκ Ομπάμα, ανταποκρινόμενος άμεσα στο αίτημα της αϊτινής κυβέρνησης, απέστειλε βοήθεια, ειδικούς διασώστες και πεζοναύτες για τη διατήρηση της τάξης στη χώρα όπου επικρατεί το χάος. Ο Λευκός Οίκος, ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά και με τη δέσμευσή του να βοηθήσει στην αποκατάσταση της σταθερότητας στη χώρα, όπου οι δικτατορίες, τα πραξικοπήματα και οι εξεγέρσεις αποτελούν συνήθη πρακτική εδώ και δύο αιώνες.

Διάλογος

Η χώρα που αναγνώρισε  πρώτη την Ελλάδα!

Η χώρα των περήφανων ανθρώπων, που αποφάσισαν να πετάξουν τις αλυσίδες τους και να δηλώσουν ελεύθεροι, ήταν η πρώτη στον κόσμο που αναγνώρισε την Ελληνική Επανάσταση και την υπόσταση του ελεύθερου ελληνικού κράτους. Το αναφέρει ο Τάσος Βουρνάς στην Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας. Πληροφορίες, μάλιστα, αναφέρουν ότι η χώρα της Καραϊβικής έστειλε στην Ελλάδα 25 τόνους καφέ –το μοναδικό της προϊόν– για να εκποιηθούν στο Παρίσι και τα έσοδα να διατεθούν στην αγορά όπλων για την επανάσταση! Η ελληνική αποστολή βοήθειας προς τη δοκιμαζόμενη Αϊτή ήταν επιβεβλημένη όχι μόνο ως εκδήλωση ανθρωπιάς για ένα λαό που δοκιμάζεται από τα στοιχεία της φύσης και τη φτώχεια, αλλά και ως ελάχιστη ανταπόδοση στη μεγάλη ηθική υποστήριξη προς το ελληνικό κράτος.

Η Ουάσιγκτον, λίγο καιρό πριν, είχε ξεκινήσει πολιτική διαλόγου και εξομάλυνσης των σχέσεών της με την Αϊτή. Ο Μπαράκ Ομπάμα, γυρίζοντας σελίδα στην πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης Μπους που δεν είχε συμμετάσχει στην ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ μετά την εξέγερση του 2004, είχε υποσχεθεί πριν από μερικούς μήνες οικονομική βοήθεια για την ανοικοδόμηση της οικονομίας και των θεσμών της χώρας. Μετά το σεισμό, δεσμεύτηκε με τη χορήγηση 100 εκατ. δολαρίων επιπλέον και συστράτευσε στην προσπάθεια αποκατάστασης της πολιτικής σταθερότητας τους δύο πρώην προέδρους Κλίντον και Μπους, τονίζοντας ότι «το αμερικανικό ενδιαφέρον δεν θα είναι πρόσκαιρο».

Ο Εγκέλαδος έπληξε ανελέητα τη φτωχή χώρα, φαίνεται όμως ότι οι συνέπειές του οδηγούν σε ταχεία αποκατάσταση των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Μπορεί η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση να υποσχέθηκε πως η Αϊτή θα αποτελέσει «επείγον» ζήτημα στην εξωτερική ατζέντα, ωστόσο η σχέση της Ουάσιγκτον με την πολιτική σκηνή του Πορτ-ο-Πρενς ήταν πάντοτε δύσκολη και απρόβλεπτη. Για μισό αιώνα, από το 1804 που ιδρύθηκε το ανεξάρτητο κράτος της Αϊτής από πρώην σκλάβους –είχαν απαχθεί από τη Δυτική Αφρική κι έδιωξαν τους Γάλλους– η Αμερική αρνούνταν πεισματικά να αναγνωρίσει τη νεοσύστατη χώρα. Πώς, άλλωστε, θα μπορούσε, αφού την εποχή εκείνη ανθούσε η δουλεία στις Ηνωμένες Πολιτείες; Οι Αϊτινοί ανεξαρτητοποιήθηκαν, έδιωξαν τους Γάλλους αλλά αναγκάστηκαν να τους αποζημιώσουν, με αποτέλεσμα να μην συνέλθουν ποτέ από τα δυσβάσταχτα χρέη. Για δύο δεκαετίες υπέφεραν από αμερικανική κατοχή, ενώ στη συνέχεια οι δικτατορίες των Ντιβαλιέ, πατέρα και υιού –υποστηρίχθηκαν κατά περίπτωση από τις ΗΠΑ–, κατέστρεψαν την οικονομία, το περιβάλλον και έπληξαν την αξιοπρέπεια των κατοίκων.

Το πραξικόπημα

Ο Εγκέλαδος έπληξε ανελέητα τη φτωχή χώρα, φαίνεται όμως ότι οι συνέπειές του οδηγούν σε ταχεία αποκατάσταση των σχέσεων με τις ΗΠΑ

Η κυβέρνηση του Ζαν Μπερτράν Αριστίντ δεν έτυχε της συμπάθειας της τότε ρεπουμπλικανικής αμερικανικής εξουσίας, με αποτέλεσμα να γίνει ένα ακόμη πραξικόπημα στην ταραγμένη χώρα. Το 1994, ο πρόεδρος Μπιλ Κλίντον μεσολάβησε για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Αϊτή με την επαναφορά του Αριστίντ, αλλά τον ίδιο χρόνο η νίκη των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές του Κογκρέσου άφησε ημιτελή τα σχέδια του πρώην προέδρου.

Η ιστορία των αμερικανοαϊτινών σχέσεων φαίνεται ότι επαναλαμβάνεται με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά τον Ομπάμα, για τον οποίο μια επιτυχημένη αποστολή στη χώρα θα ήταν το καλύτερο δώρο στη μίζερη εποχή των δυσκολιών και των χαμηλών δημοτικοτήτων. Ο πρώην απεσταλμένος των ΗΠΑ στην Αϊτή, Τζέιμς Ντόμπινς, ο οποίος επίσης έχει θητεύσει σε πολλές δύσκολες περιοχές, όπως Σομαλία, Κόσοβο, Αφγανιστάν κ.λπ., πιστεύει πως οι αποστολές σταθεροποίησης σε μια ρημαγμένη χώρα όπως η Αϊτή διαρκούν τουλάχιστον οκτώ χρόνια. Για τις ΗΠΑ θα είναι πραγματική πρόκληση να ασχοληθούν σοβαρά με την Αϊτή, όπου το 70% των ενηλίκων είναι άνεργοι, το AIDS και η παιδική θνησιμότητα εμφανίζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά στις χώρες της Καραϊβικής.

Την Αϊτή επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα η υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον και υποσχέθηκε ότι οι ΗΠΑ θα είναι στο πλευρό των πολύπαθων κατοίκων. Οι ΗΠΑ ανέλαβαν τον έλεγχο του αεροδρομίου της πρωτεύουσας και συντονίζουν τη βοήθεια που καταφθάνει στη χώρα από ολόκληρο τον κόσμο, προκαλώντας αντιδράσεις στη Γαλλία και σε άλλες χώρες, που επιζητούν επίσης ρόλο στην Αϊτή που πενθεί.