Αρθρο του: Σταύρου Λυγερού

Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει σε τεντωμένο σκοινί για να μην πέσει στο πολιτικό κενό. Εάν περιοριστεί σε δημοσιονομικές παρεμβάσεις, όπως συμβαίνει συνήθως, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα χάσει το παιχνίδι.

Μπορεί η κυβέρνηση να παίζει χωρίς πολιτικό αντίπαλο, αλλά αυτό δεν προεξοφλεί την επιτυχία της. Στην πραγματικότητα, καμία κυβέρνηση δεν απαξιώθηκε από τη δράση της αντιπολίτευσης. Όλες απαξιώθηκαν όταν δεν κατάφεραν να προσκομίσουν ρεαλιστικές λύσεις στα συσσωρευμένα προβλήματα του τόπου. Αυτά τα προβλήματα είναι ο πραγματικός αντίπαλος του Γιώργου Παπανδρέου και το πολιτικό στοίχημά του είναι το ίδιο που έχασε ο προκάτοχός του.

Η σαρωτική νίκη στο ΠΑΣΟΚ, άλλωστε, οφείλεται κατά βάση στην κραυγαλέα αποτυχία του Κώστα Καραμανλή. Η υπερβολική ανοχή του 2007 μετετράπη από το Σεπτέμβριο του 2008 σε πολιτικό θυμό και διάθεση τιμωρίας. Είναι το σύνδρομο της αρνητικής ψήφου, που προκάλεσε την πανωλεθρία της ΝΔ. Και είναι αυτή η πανωλεθρία, που κατ’ αντιδιαστολή παρήγαγε το θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ.

Όταν η ζυγαριά έγειρε για τα καλά και έγινε φανερό πως ο Γιώργος Παπανδρέου θα είναι ο επόμενος ένοικος του Μεγάρου Μαξίμου, τα ΜΜΕ και οι πολίτες άρχισαν να τον βλέπουν με άλλο μάτι. Δεν ανακάλυψαν, βεβαίως, ένα μεγάλο πολιτικό ηγέτη, αλλά σε συνθήκες οικονομικής κρίσης πιάστηκαν από τις προεκλογικές εξαγγελίες του. Δεν είχαν, άλλωστε, από πού αλλού να πιαστούν.

ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΑΒΑΘΕΣ ΤΟ ΡΕΥΜΑ ΤΗΣ 4ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Το ρεύμα της 4ης Οκτωβρίου ήταν εκλογικά ισχυρό, αλλά πολιτικά αβαθές. Αντανακλά ένα είδος απεγνωσμένης ελπίδας, που εάν διαψευσθεί πιθανότατα θα μεταλλαχθεί σε πολιτική αποδοκιμασία. Μ’ αυτή την έννοια, η εικόνα παντοδυναμίας του «πράσινου» αρχηγού είναι εν μέρει παραπλανητική. Το 44% εμπεριέχει πολύ μικρότερη ποσότητα πολιτικής εμπιστοσύνης και ανοχής απ’ όσο φαίνεται. Γι’ αυτό και είναι πολύ ρευστό.

Στο χέρι της κυβέρνησης Παπανδρέου είναι να μεταλλάξει την απεγνωσμένη ελπίδα σε συμπαγή πολιτική επιρροή. Εάν, όμως, διαψεύσει και απογοητεύσει, θα κινδυνεύσει από το ίδιο φαινόμενο, που εκτόξευσε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και τον ίδιο στην πρωθυπουργία. Το τσουνάμι της λαϊκής δυσαρέσκειας με μεγάλη ευκολία μπορεί να αλλάξει κατεύθυνση.

Ο πρωθυπουργός επιδιώκει με φιλολαϊκά μέτρα να δέσει πολιτικά το εκλογικό ρεύμα της 4ης Οκτωβρίου. Η κρίση και τα οξυμένα απ’ αυτή χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, όμως, δεν του αφήνουν περιθώρια. Μ’ αυτή την έννοια, οι προεκλογικές δεσμεύσεις του τείνουν μετεκλογικά να τον καταστήσουν πολιτικά όμηρο. Το πρόβλημα στο λιμάνι του Πειραιά ήταν ο πρώτος κρίκος μιας μακράς αλυσίδας.

Η επικοινωνιακή καταιγίδα των πρώτων ημερών ενίσχυσε τη δημοτικότητα του Γιώργου Παπανδρέου, αλλά αντί για στέρεο πολιτικό έδαφος παράγει αυξημένες προσδοκίες. Με την πάροδο των ημερών, το κοινωνικό αίτημα για λύσεις θα αναδύεται με μεγαλύτερη ένταση. Οι εναρκτήριες κινήσεις του, όμως, επηρέασαν αρνητικά την ικανότητα της κυβέρνησης να δράσει γρήγορα.

ΜΕ ΑΡΓΟΥΣ ΡΥΘΜΟΥΣ Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΑ «ΠΡΑΣΙΝΑ»

Η εξ αρχής αναδόμηση των υπουργείων προκάλεσε ένα χάος, που ακόμα δεν έχει μπει σε τάξη. Οι υφυπουργοί αναμένουν να οριστούν οι αρμοδιότητές τους. Η μέθοδος των βιογραφικών έχει αφήσει για πάνω από τρεις εβδομάδες τα υπουργεία χωρίς γενικούς και ειδικούς γραμματείς, χωρίς, δηλαδή, τα στελέχη που κινητοποιούν σε καθημερινή βάση το διοικητικό μηχανισμό. Ουσιαστικά, η μετάβαση από τη «γαλάζια» στην «πράσινη» κατάσταση είναι ακόμα μεσοδρομίς.

Η μεταβατική αυτή περίοδος σύντομα θα λάβει τέλος, αλλά θα έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος σε μια συγκυρία που απαιτεί γρήγορες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Πρώτα και κύρια στον τομέα της οικονομίας, όπου η κυβέρνηση βρίσκεται στη μέγκενη. Από τη μία πλευρά πιέζεται ασφυκτικά από την Κομισιόν να λάβει δραστικά μέτρα δημοσιονομικής σταθεροποίησης. Από την άλλη, είναι η διάχυτη κοινωνική πίεση για λήψη μέτρων, που θα ανακουφίσουν τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα και θα τονώσουν την αγορά.

Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει σε τεντωμένο σκοινί για να μην πέσει στο πολιτικό κενό. Εάν περιοριστεί σε δημοσιονομικές παρεμβάσεις, όπως συμβαίνει συνήθως, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα χάσει το παιχνίδι. Μόνο εάν παραλλήλως με τις όποιες δημοσιονομικές παρεμβάσεις δρομολογήσει μια νέα αναπτυξιακή δυναμική θα απελευθερώσει παραγωγικές δυνάμεις και θα οδηγήσει στην παραγωγή πρόσθετου πλούτου. Προϋπόθεση για να το καταφέρει είναι να μιλήσει με καθαρές κουβέντες και τα βήματά της να είναι μετρημένα και στέρεα. Οι εξαγγελίες προθέσεων και γενικότερα το σύνδρομο της παιδικής χαράς είναι σε τέτοιες καταστάσεις συνταγή για αποτυχία.